" Whoever said you can't buy happiness forgot little puppies"
Gene Hill

 

Italië, Toscane oktober 2022


Bucketlist.
Onze bucketlist is lang, er staan allerlei verschillende bestemmingen op. We besluiten vaak een dag van tevoren pas waar we heen gaan en we bespreken nooit iets. Voor de maand oktober kiezen we wel alvast de globale richting; zuid!
Hoe lekker is het om hele dag te wandelen in kort - kort en een terrasje mee te pikken. In oktober zijn we in de Alpen meerdere malen verrast met Neuschnee, de weersvoorspellingen moeten wel heel goed zijn voor de bergen willen we daarvoor kiezen, tenzij het er volop winter is; sneeuwschoenwandelen vormt de uitzondering. Toscane staat ook al een poosje op de Bucketlist, we hebben de beide Rother gidsjes Nord en Süd al in de verzameling Wanderführers opgenomen. Het is niet de vraag of maar wanneer we erheen gaan. We schrijven oktober 2022, in Toscane is het graad of 24 en half bewolkt. Voor dagtochten lijkt ons dat niet verkeerd en na de Amalfikust, Costa Vicentina en Höga Kusten is een trip in het binnenland een welkome afwisseling. We hebben onze zinnen gezet op Val d’Orcia en Chianti. Deze streken zijn bekend en waarschijnlijk heel toeristisch maar onze ervaringen met toeristische trekpleisters is best goed want we bezoeken ze niet in het hoogseizoen. De stadjes zijn wellicht drukker maar daarmee is waarschijnlijk ook de horeca talrijker. Op de wandelpaden buiten de bebouwde kom is het vaak erg rustig is onze ervaring. 

Capella di Vitaleta.
Qua campings is de keuze niet reuze, in Val d’Orcia is er eigenlijk nog maar één geopend tot half oktober. Het sanitair is niet al te best en oud. De eerste douchebeurt is bovendien koud. Men wil de camping wegens ziekte van de eigenaar eigenlijk eerder sluiten maar we krijgen een sleutel van het hek en mogen toch langer blijven. Wel moet het hek steeds op slot, nieuwe gasten zijn niet welkom. Er staat nog een stel op de camping uit Frankrijk, zij krijgen ook een sleutel. Dit is dan wel weer schappelijk en we worden gematst met de prijs, die is erg laag. We hebben in deze omgeving een aantal Rother wandelingen in de planning maar het meest gefotografeerde kapelletje van Toscane, 'Chiesa della Madonna di Vitaleta', ligt niet op een van hun routes.
Dat kan niet de bedoeling zijn, die gaan we ook bekijken. We hebben op de site van casavacanze.poderesantapia.com een aantal wandelingen gevonden in de buurt van Pienza en onder andere langs de wereldberoemde kapel. De gpx bestanden zijn er te downloaden. 

Are you not entertained?!
Al wandelend van Pienza naar San Quirico d’Orcia passeren we natuurlijk die fotogenieke Capella di Vitaleta. Deze zonder toeristen fotograferen is trouwens geen sinecure. We krijgen ook de landschappen te zien waar een aantal scènes uit 'Gladiator' zijn opgenomen. Op de site staat het mooi uitgelegd, compleet met foto's uit de film. Ook een foto in het herkenbare Toskaanse landschap van
Russel Crowe te paard op een landweg met cipressen. De film speelt in het jaar 180, de trekkersporen in het land waren ons nog nooit opgevallen..... Gladiator blijft desondanks een van de beste films ooit vinden wij. De wandeling start in Pienza, sinds 1996 op de Unesco werelderfgoedlijst. Het kost en een uur om dit fotogenieke stadje uit te komen, het is er prachtig en onze beide camera's maken overuren. Als we de landweggetjes oplopen lijken alle toeristen verdwenen en Reese loopt bijna overal los want auto's rijden er ook niet. Het is heerlijk wandelen in glooiend afwisselend landschap waar de hagedissen talrijk zijn. Na de Capella di Vitaleta komen we bij een locatie van de film; 2 rijen cipressen in grasland; Villa Poggio Manzuoli. Er stoppen meerdere auto's, mensen nemen nauwelijks een minuut de tijd om een foto te maken om dan weer door te rijden. Er stopt zelfs een stelletje met chauffeur! Hij houdt de portieren voor ze open, ze halen de smartphone tevoorschijn, fotootje en door! Wij staan vol verbazing te kijken, het is even triest als hilarisch. Het stadje San Quirico d’Orcia doet eigenlijk niet onder voor Pienza, ook hier nemen we weer uitgebreid de tijd voor foto's voordat we aan de terugweg naar Pienza beginnen. Eenmaal terug op de landweggetjes rijdt er een enkele auto en soms wat mtb-ers. Het zijn gravelwegen, ze rijden er niet hard maar het stuift wel wat. We lopen ook het pad waar Maximus te paard langs joeg naar Podere Terrapile. Nu staat er een trekker en ander materieel, de boer doet een beetje aan photobombing, da's jammer. Verderop op de heuvel bij Pienza is de bekende scène van Maximus opgenomen waar hij door het koren loopt en met zijn handen de aren streelt. Er zijn mensen foto's aan het maken, zelfs iemand die de scène probeert na te spelen.... Het is een mooie film, maar dit gaat ons toch echt te ver. Na 20 kilometer wandelen we Pienza weer in en concluderen; deze zou Rother toch echt moeten toevoegen in hun gidsje... Are you not entertained?!

On Strike.
We gaan voor de tweede tocht een Rother wandeling lopen. Route 26 verbindt drie wonderschone stadjes met elkaar. We lopen van Montepulciano via Monticchello naar Pienza. Volgens onze bronnen rijden er drie bussen einde van de dag die ons terug kunnen brengen naar de auto. Als we de auto parkeren weigert de kaartautomaat ons een dagkaart te verkopen. We nemen geen risico's en zoeken een andere parkeerplaats, vlak bij het busstation, het parkeren is er zelfs gratis. Montepulciano is een redelijke stad, voor Overijsselse begrippen tenminste. We nemen de tijd om het centrum en de imposante bouwwerken te bekijken, het interieur van Chiesa del Gesú spreekt het meest tot de verbeelding. Er komt net een schoolklas naar buiten en Reese wordt door velen aangehaald, haar dag is geslaagd.
Eerste hoogtepunt na het verlaten van de stad is Chiesa di San Biagio. Via makkelijke rustige gravelwegen, sporadisch gemarkeerd als 6e, lopen we probleemloos naar het volgende dorp; het middeleeuwse Monticchello. Dit dorp is een stuk kleiner dan Montepulciano en met de vele trappen en steegjes eigenlijk ook fraaier. De tweehonderd bewoners doen er ook alles aan om het aantrekkelijk en fotogeniek te maken met veel terracotta potten en plantenbakken. Het is er opvallend rustig, minder winkels en veel minder mensen op de been. We genieten hier van. We lopen daarna door naar Pienza, ook hier weer gravelwegen en geen problemen. De Strada Panaramico is erg fijn met mooie uitzichten over de vallei en Monticchello. Ook Podere Terrapile met de cipressen uit de Gladiator krijgen we in de verte weer te zien. In Pienza eten we bij Fidelio, een van de weinige plaatsen die voor 19:00 uur diner serveren. Onze bus gaat om die tijd maar als we drie kwartier bij de halte hebben staan wachten gaan we ernstig twijfelen. Een stel uit Rome staat ook te wachten, zij moeten de trein naar huis nog halen. Na overleg met de busmaatschappij vertellen ze ons het slechte nieuws: 'They are on strike !"... We besluiten samen een taxi te nemen, die zij regelen. Als het is geregeld komt dan toch ineens die bus aanzetten, de taxi wordt weer geannuleerd. Onze camper staat bij het busstation, dat is mooi voor ons maar het treinstation is 10 kilometer verderop en een bus rijdt er niet naartoe, onze buscamper rijdt met plezier even om, iedereen blij. Het was weer een enerverend dagje, misschien moeten we toch fietsen in plaats van bussen.

Rondje.
Geen bus, geen fiets, maar een rondje lopen is misschien de beste optie. We gaan voor de niet al te lange route bij kuuroord Bagno Vignoni, wandeling 25 van Rother. Midden in het dorp ligt een zestiende eeuws bad waarin een natuurlijke warmwaterbron uitkomt. Dit water wordt verwarmd door een vulkanische ondergrondse laag. Het is rijk aan magnesium, sulfaat en kalk en heeft heilzame en genezende eigenschappen.
Het water stroomt daarna deels door Parco dei Mulini naar beneden. We vertrekken niet te vroeg met onze camper naar het startpunt, het wordt geen hele lange dag. We krijgen er oog voor; bij het bordje 'parcheggio gratuito' sturen we de camper de weg af, parkeren gratis en beginnen onze wandeling. Een smal voetpad brengt ons snel op de route. We lopen een lus tegen de klok in, na een klimmetje van 150 meter, wat zwaarder voelt door de hoge temperatuur en het ontbreken van wind, staan we bij de eerste verassing: Castello di Vignoni, een klein middeleeuws dorp met een kerkje op een heuvel. De route gaat vooral over gravelwegen naar het volgende hoogtepunt; Castello di Ripa d'Orcia. Dit 'hoogtepunt' valt echter tegen, slechts een deel is opengesteld, de rest is privébezit. Wat we ervan kunnen zien is slecht onderhouden, het oogt rommelig en onkruid groeit er als kool. Jammer, het had zo mooi kunnen zijn. We dalen af door de bossen over lastige wandelpaden die beginnen te lijken op echte bergpaden. Het riviertje Orcia is schitterend en Reese kan zich even opfrissen. Verderop richting Bagno Vignoni treffen we het eerste bassin van de warmwaterbronnen in Parco dei Mulini. Geen molen te bekennen overigens, er zijn er in de middeleeuwen 4 stuks ingegraven zo blijkt. Wel zien we mooie waterpartijen en stroompjes die rechtstreeks uit de warmwaterbron komen. We stijgen door het park naar het dorpje met het grote oude bad in het centrum, het ademt sfeer en het is er wonderwel niet eens druk. Met 14 kilometer was het een makkie vandaag.

Fietsen.
Dag 4, we plannen een Rother wandeling vanuit Montalcino naar Castelnuovo dell'Abate. Drie uur lopen en dan met de bus of per fiets terug. Aangezien we wel wat langer willen lopen downloaden we nog een route op casavacanze.poderesantapia.com. Nu hebben we dagvullende wandeling van Montalcino via Castelnuovo dell'Abate naar Sant'Angelo in Colle. De bus vertrekt alleen heel erg vroeg, althans; als de chauffeur er zin in heeft. We gaan daarom voor een fietsrit van Sant'Angelo in Colle naar Montalcino, dat is maar 10 kilometer.... maar wel hoofdzakelijk klimmen! Van Montalcino zien we weinig, we parkeren onze fietsen net buiten het centrum en pakken de wandelroute van Rother op. Het Cimitero di Montalcino is groots, alleen het hekwerk al en de grote koepel van het gebouw erachter zijn imposant.
Het is een bosrijke wandeling met als verassing het wonderschone Villa a Tolli, een van de talrijke Agriturismo locaties. Deze spreekt echter buitengewoon tot de verbeelding en het loont om even het doodlopende straatje in te lopen langs de fraaie gebouwen met ondermeer het kerkje Santa Lucia. De doorkijkjes en binnenplaatsjes zijn prachtig. De route tussen Villa a Tolli en abdij Abbazia di Sant'Antimo is erg mooi, de wijngaarden en olijfboomgaarden wisselen elkaar af en de plaatjes zijn om in te lijsten. Ook Abbazia di Sant'Antimo zelf mag er zijn, van binnen en van buiten. We vervolgen onze route waarbij we iets afwijken, we willen ook het dorpje Castelnuovo dell'Abate bekijken en onze digitale route gaat er omheen. Via een soms serieus steil paadje 'Sentiero dell'Abate' steken we binnendoor, de asfaltweg ontwijkend, naar het pittoreske dorpje. Na Villa a Tolli is dit toch ook wel verrassend, het wordt niet overlopen door toeristen, sterker nog, die zijn er nagenoeg niet. Ook hier weer te zien: smalle straatjes en oude huisjes met bloemenrijke balkons en trappen. We pakken aan de andere kant van het dorpje de route weer op en lopen de laatste kilometers over 'strade bianchi', de typisch witte Toskaanse gravelwegen, naar onze camper in Sant'Angelo in Colle. Voordat we instappen bezichtigen we ook dit kleine dorp nog even. Een heerlijk lange wandeling van ruim 21 kilometer en met de fietstocht erbij een lange dag.

Etruskische wegen.
Dag vijf alweer van de tot nu toe geslaagde wandelvakantie in Toscane. Rother heeft een tweetal korte routes bij Pitigliano langs Fiume Lente, een klein riviertje in het dal waar het stadje Pitigliano een eind bovenuit steekt. Het dorp is geheel gebouwd met tufsteen en staat daar ook op; de tufsteen rotsen gaan naadloos over in de gevels van de huizen. In het stadje zelf is het een wirwar van stegen en straatjes met trappen. We parkeren aan de doorgaande weg bij de brug over Fiume Lente,
daar starten de beide Rother wandelingen. We maken eerst een lus van een dik uur aan de noordkant van het riviertje. Deze wandeling compleet anders dan de voorgaande 4 dagen. Het is koel en vochtig in het stroomdal van Fiume Lente, we lopen continu in de schaduw. Het Etruskische pad met traptreden is uitgehakt uit tufsteen, op de traptreden is duidelijk te zien hoe de ezels hier ooit hebben gelopen en de treden hebben uitgehold, zoals ook vermeld op het informatiebord ter plaatse. Hier en daar zijn grotten uitgehakt uit de steile rotsen. De Etruskers zijn het volk dat hier leefde grofweg 1100 voor Christus tot de Romeinse tijd. Het was een sterk geëmancipeerd volk waar de vrouw een belangrijke rol vervulde. Wat is er dan in die paar duizend jaar daarna misgegaan vragen we ons af. De loodrecht opgaande wanden en trappen van tufsteen zijn prachtig en brengen ons bij La Fontana dell'Olmo. Een bron aan het eind van het dal waar de wijngaarden beginnen. Het water stroomt in een paar fraaie tufstenen bassins. De andere Rother wandeling loopt langs de zuidkant van het riviertje, alleen de oversteek is even spannend, voor de rest is het vooral gemakkelijk lopen tussen de tufstenen rotsen. We maken na de twee routes nog een stadswandeling door Pitigliano. Via de bossen lopen een aantal paden naar het stadje. Aan de rand van het stadje begint het spektakel; via trappen en door poorten richting het oude centrum van Pitigliano. Toscane blijft verbazen, hoeveel van deze pareltjes liggen hier eigenlijk? Tot nu toe treffen we er op iedere heuvel één. Het oude tufstenen stadje Pitigliano is weer heel fotogeniek, we lopen nagenoeg alle smalle straatjes en steegjes. Chiesa di Santa Maria e San Rocco is al mooi maar de Cattedrale dei Sant Pietro e Paolo is, vooral van binnen, overtreffend. Met 12 kilometer zeker geen lange wandeling maar heel afwisselend.

Oude spoorweg.
Rother nr. 19 is aan de beurt. Bij Murlo ligt een wandelpad waar vroeger een spoorlijn lag dat werd gebruikt voor mijnbouw. De route van Rother neemt een deel van dit pad mee. We vetrekken vanuit het mini stadje Murlo en lopen hele stukken door de bossen naar Monte Pertuso het kerkje Pieve di San Michele Arcangelo & Montepertuso staat. We passeren daarna het gehucht La Befa om dan het pad te lopen waar voorheen die spoorlijn lag. Er staan veel informatieborden onderweg over de geschiedenis van de spoorlijn en de mijnen. Het is een fraai pad met mooie uitzichten over de vallei van Torrent Crevole.
De soms diepe afgronden zijn keurig voorzien van hekwerk, de stalen brug met roosters vind Reese nog het spannendst. Het dorpje Miniera di Murlo heeft duidelijk zijn beste tijd gehad en verdient wel een opknapbeurt. Castello di Murlo, het middeleeuwse dorp waar we in een halfuur door- en omheen lopen steelt de show. Het heeft slechts een tiental inwoners en van toeristen is, in oktober tenminste, geen sprake.

Abbazia di Monte Oliveto Maggiore.
Tijd voor de laatste wandeling in deze omgeving, de camping gaat sluiten en vanmiddag verkassen we naar San Gimignano om van daaruit Chianti te verkennen. Eerst lopen we een korte afsluiter van Rother; een rondje vanuit het middeleeuwse dorp Chiusure naar een abdij. Het pad gaat soms aardig steil omlaag maar nergens levert het problemen op.
Ongeveer halverwege de wandeling gaan we een dicht bos in om op het laagste punt de Fosso della Boraia over te steken. Er is even twijfel omdat er een ketting hangt met een half bordje Italiaanse tekst erop, de vraag is of gemotoriseerde voertuigen alleen geweerd worden of dat voetgangers ook niet welkom zijn. We lopen door, het gaat misschien om één kilometer, omkeren kan altijd nog. Verderop komen we uit bij Abbazia di Monte Oliveto Maggiore, een werkelijk schitterend abdij. Hier hangt geen bordje dus het zal wel okay zijn. Auto's kunnen hier überhaupt niet komen. Op de wandelroute zijn we niemand tegenkomen. De abdij is iets toeristischer maar de drukte valt mee. Een monnik is aan het klussen; apart om iemand in een habijt te zien met een Makita schroefmachine. Even later treffen we hem in de werkplaats aan de cirkelzaag. Na een rondwandeling over het terrein van de abdij, met meerdere kapelletjes en een groot waterbassin, wandelen we steil omhoog terug naar Chiusure. Ook hier loont de rondwandeling, alweer zo'n fraai middeleeuws dorp. We nemen uitgebreid de tijd voordat we opbreken op camping Il Treccolo in San Giovanni d'Asso. Volgende bestemming: Camping Il Boschetto di Piemma in San Gimignano, veel groter, meer luxe.. we gaan zien wat beter bevalt. San Gimignano ligt net buiten Chianti, er is ook hier niet veel keuze qua campings. Rond San Gimignano heeft Rother een aantal wandelingen en Chianti is niet ver rijden. 

Bilderbuch-Toskane.
Onze eerste verkenning van de omgeving van San Gimignano is meteen een prima ervaring. Behalve de kokend hete douche is de eerste wandeling ook meteen raak. Rother noemt het Bilderbuch-Toskane, dat is een treffende omschrijving. De mooie plaatjes volgen elkaar in rap tempo op. We gaan voor Rother's wandeling nummer 13 met als optie route 12 erbij. De route start niet ver van de camping, reistijd hebben we niet vandaag. Het is een klein stukje lopen naar Santa Lucia waar de wandelroute begint. Als we de onverharde paden oplopen zijn de uitzichten direct fraai; we hebben het prentenboek geopend en blijven er voorlopig in bladeren. Het is een aaneenschakeling van mooie plaatjes: wijngaarden, olijfboomgaarden, doorkijkjes met vergezichten op de 'skyline' van San Gimignano, koele bospaden met soms holle wegen waar links en rechts een natuurlijke wand anderhalve meter hoog staat. De wanden zijn begroeid met mossen, varens en veel paddenstoelen. Het geheel wordt dan ook nog eens afgewisseld met cipreslanen bij de verschillende boerderijen. We zien, net als de voorgaande dagen, heel veel hagedissen.
Een beetje complotdenkende politicus zou er in Nederland kamervragen over kunnen stellen, waar komen al die reptielen ineens vandaan? Bij Il Piano moeten we de keus maken; plakken we Rother 12 er bij aan? We zijn nog niet halverwege het prentenboek denken we, natuurlijk bladeren we verder. In het bos bij Il Piano staan een paar betonnen bankjes en een tafel. We nemen eerst een bakkie in de schaduw, het is windstil en zo'n 23 graden maar het voelt warmer. De muggen zijn ook van de partij. Verderop richting het spookgehucht Ciuciano rent een eekhoorntje voor ons uit op het pad. Hij heeft mazzel want dit jaar zijn er veel eikels, zelfs in de tweede kamer en daar zijn we 4 jaar verzekerd van een aantal eikels. Hier schiet de eekhoorn trouwens weinig mee op en wij ook niet. Het verlaten gehucht Ciuciano is fantastisch mooi, vervallen gebouwen die langzaam maar zeker overgenomen worden door de natuur. Ergens is het wel zonde maar ook wel typisch Italiaans; laat maar achter, geen belang meer bij. Het gehucht Ranza is aardig maar het iets grotere San Donato is weer schitterend met keurig onderhouden panden. Er is een wijnproeverij of zo, de stemming zit er goed in. We zijn nu aan de andere kant van het dal, op de terugweg. We lopen over een aantal zeer fraaie paden, soms dwars door de wijngaarden. De olijvenbomen en wijnranken steken prachtig tegen elkaar af. Hier en daar is men olijven aan het oogsten door machinaal aan de takken te schudden. De netten op de grond vangen de olijven op. Bij Montauto trekt het kerkje de meeste aandacht. Er volgt dan nog een afdaling door het bos naar Botro degli Imbotroni, een mooi beekje waar Reese nog even kan snorkelen. Er staat een huis bij op een jaloersmakend mooie plek. De laatste klim via Podere Il Pino is het slotstuk van deze indrukwekkende wandeling door het Bilderbuch-Toskane.

Chaos.
Rother's eerste wandeling in de wanderführer is een zogenaamde 'top' wandeling. Voorin de gids worden tien wandelingen uitgelicht die als top- tour zijn gekwalificeerd. We hebben hoge verwachtingen van deze route in de Chianti streek. We starten bij het Castello di Mugnana, een kasteel in privébezit waardoor we er weinig van kunnen zien helaas. De wandeling gaat het bos alsmaar omhoog over zeer slechte paden, ze zijn diep uitgeslepen door erosie. Het lijkt erop dat hier heel veel water langs is gestroomd; of door de jaren heen of door noodweer wellicht. Het loopt echt voor geen meter. Halverwege de wandeling komen we door het gehucht La Panca. Het stelt niet zoveel dus lopen we meteen door naar Chiesa di San Pietro a Cintoia, een kerkje op een heuvel aan het eind van een doodlopend weggetje. Het is niet veel meer dan gestutte gevels, het dak ontbreekt.
Er omheen lopen kan niet, we zien slechts één topgevel. We nemen er pauze maar de muggen zijn zo talrijk dat we niet lang blijven. Op naar Castello di Cintoia, dit is het hoogtepunt tot nu toe. Fraaie oude pandjes en netjes onderhouden. We passeren daarna Chiesa di Santa Maria a Cintoia en dan het gehucht Cintoia zelf. Dit lijkt compleet verlaten, leegstaande panden met gammel hekwerk er omheen dat ook alweer half vergaan is. Het staat er armoedig bij. Het mooie traject langs Torrente Sezzatane komt nog gelukkig. In de Rother gids staat een foto van een schitterend oud boogbruggetje over het riviertje, we gaan het zien. Het lijkt erop dat er heel hoog water is geweest. Het mooie bruggetje is half bedolven onder boomstammen en -wortels. Verder ligt er allerlei rotzooi in en om het riviertje; plastic emmers, multiplex platen, stalen plaatwerk, piepschuim platen, een pur bus... bedenk iets en het ligt er. Er is van alles meegesleurd in het riviertje, wat toen waarschijnlijk een verwoestende kracht had. Het hele pad tot Castello di Sezzate daaropvolgend is een rommelig geheel. Op sommige stukken zien we nog hoe dit pad ooit zorgvuldig is aangelegd met natuursteen blokken, nu ligt er vooral veel aarde en losse stenen op. Rother noemt dit stuk 'äußerst reizvoll' maar dat is het nu zeker niet meer. Castello di Sezzate is net als het eeste kasteel ook privébezit, ook hier zien we weinig van. De laatste klim naar Castello di Mugnana is erg lastig, er zijn veel bomen omgevallen die vaak over het pad liggen, ook de brug over Torrente Sezzatane is bedolven onder omgevallen bomen. Hopelijk wordt dit traject wel weer opgeknapt want als we ons het voorstellen zonder de chaos is het wellicht 'äußerst reizvoll'.

Chianti.
We gaan voor een rondwandeling midden in Chianti. Vanuit Gaiole in Chianti langs alweer een paar kastelen, door bossen maar vooral ook door wijngaarden en olijfboomgaarden. De bossen willen we na gisteren wel een beetje mijden. We lopen eerst langs Castello di Spaltenna, het is keurig verzorgd met een hotel als bestemming. Verderop treffen we dan het tegenovergestelde; het kerkje Chiesa di San Pietro in Avenano, het is samen met nog wat gebouwen helemaal verlaten. Alweer zo'n gehuchtje waar niemand meer naar omkijkt. In Nederland kennen we dit eigenlijk niet. Het Castello di Meleto iets verderop is opengesteld voor publiek. We lopen een rondje om de gebouwen en nemen de tijd voor foto's. Het ziet er allemaal keurig uit. Dat geldt ook voor Rocca di Castagnoli, dit is een hotel en restaurant, dus dat moet er ook wel verzorgd uitzien. Ook hier loont een rondje om de gebouwen, zeer fotogeniek is het allemaal. Na een steile afdaling komen we bij Fosso della Nunziatina, een mooi klein riviertje waar Reese helemaal koppie onder kan. We nemen een lange pauze in de schaduw aan het water.
De temperatuur is vandaag zo'n 25 graden! De klim naar het gehucht Barbischio is dan ook pittig. De oude gebouwen in Barbischio maken het gelukkig de moeite waard. Het laatste stuk naar Gaiole in Chianti volgen we de roodwitte markering. Wat Rother hier deed is onduidelijk, er is geen pad namelijk waar ze ons langs willen hebben. Deze wandeling is met recht wèl een topwandeling te noemen, zeer afwisselend, veel cultuurlandschap en een aantal mooie uitzichten en prima paden.

Manhattan van Toscane.
'Panoramarunde um das Manhattan der Toskana', dat is het subschrift bij Rother's wandeling nummer 10. We hebben het over San Gimignano, het stadje op de Unesco werelderfgoedlijst. Manhattan, vanwege de middeleeuwse torens die hoog uitsteken boven de overige bebouwing. Het zicht op het stadje verveelt nergens, vanaf de camping al te zien en steeds duidelijker naarmate we naderen. Ook de wijngaarden en olijfboomgaarden zijn talrijk.
Een 'Bilderbuchtour' noemt Rother deze weer; we hebben het Toscane prentenboek weer geopend en genieten met volle teugen. In San Gimignano rijden de tourbussen af en aan om de mensenmassa's los te laten. We lopen even in colonne maar de gids slaat linksaf het stadje in en iedereen volgt, wij zijn de enigen die rechtsaf slaan en de buitenwegen opgaan. De hele ronde is het vervolgens heel rustig, een enkele wandelaar zien we. Als we door een stalen hek foto's nemen worden we door de bewoonster uitgenodigd om in de tuin komen kijken, het uitzicht is schitterend. Aardig ook want we zijn vast niet de eerste toeristen die er lopen. Vlak voor San Gimignano, aan het einde van het rondje staat weer een verlaten kerkje, op de gevel een bordje met 'gerestaureerd 1994'. We lopen daarna San Gimignano in, de enorme poort is veelbelovend. De de hoofdstraat is Via San Matteo met veel toeristische winkels en veel mensen op de been; niet helemaal ons ding. Toch zijn er genoeg andere straatjes en steegjes die ook fraai zijn én rustig. Vooral het hooggelegen Parco Giochi met uitzichtpunt Rocca di Montestaffoli, met uizicht op de hoogste torens is geweldig. Zo zijn tenminste foto's te maken zonder toeristen. We lopen vervolgens bijna alle straatjes in het centrum van de stad. Chiesa di Sant'Agostino is een groot kerkgebouw met een binnentuin waar Reese welkom is. Piazza del Duomo is groots en ook druk. Op Piazza della Cisterna zijn genoeg mogelijkheden om ijs te scoren, die kans grijpen we. Een schitterende dagvullende wandeling van krap 18 kilometer. Vooral in San Gimignano gaat de tijd snel. 

Oud stadje.
Voor onze wandeling nummer 12 kiezen we voor Rother's wandeling nummer 9, naar een van de oudste stadjes van Italië: Volterra. We starten de route anders dan Rother. In plaats van (betaald) parkeren in het drukke stadje Volterra kiezen we voor het gehucht Prato d'Era, dit zouden we anders halverwege de wandeling tegenkomen. Voordeel is dat Prato d'Era het laagste punt is, we kunnen nu klimmen naar
Volterra en daar dan een pauze met lunch scoren om daarna af te dalen, lekker uitlopen, naar de camper. Het start meteen goed, we lopen op een oud muildierpad langs een paar heel mooi gelegen huizen, vooral Casa Molino, de laatste, ligt wel heel mooi verschuilt in de bossen aan Botro di Pinzano. Zo'n plek zou in Nederland een fortuin kosten. Het hele pad is fraai aangelegd met natuursteen, het loopt heerlijk. Een paar keer komen we op de asfaltweg waar een auto kan rijden, druk is het niet. Een tweetal Etruskische nekropolen zijn een lonend uitstapje, niet ver van de route gelegen en met bordjes aangegeven. Zodra we de donkere grafkamers betreden via een trap naar beneden springt de verlichting aan... we moeten het niet spannender maken dan het is natuurlijk, maar we schrikken toch even. We lopen door richting Volterra, via Porta Diana en later Porte Fiorentina betreden we de oude binnenstad. De ruïnes van Teatro Romano zijn van bovenaf goed te zien vanaf Via Lungo le Mura del Mandorlo. We lopen kriskras door de binnenstad, ook hier weer imposante bouwwerken met ook weer veel toeristen. De achteraf steegjes zijn veel rustiger en fotogenieker. Niet te missen zijn de albasten voorwerpen die hier worden gemaakt van het in Volterra gewonnen gesteente; beelden, schalen, lampen, van alles is er te koop. In Parco Archeologico Enrico Fiumi mag Reese niet komen, jammer. Parco Pubblico Il Bastione is wel hondvriendelijk. We scoren een heerlijk broodje bij La Sosta del Priore, cibo di strada, ofwel Italian streetfood.. om de vingers bij af te likken, moet ook wel want die zitten onder de olijfolie. Als we veel indrukken hebben opgedaan en bijna het hele oude centrum hebben bewandeld gaan we beginnen aan de terugweg naar Prato d'Era, we krijgen veel verharde wegen maar ook hier is het niet druk. Bij Convento di San Girolamo moet de camera er nog even aan te pas komen. Het loopt heel gemakkelijk en we passeren meerdere olijfboomgaarden waar men druk aan het oogsten is. De laatste kilometer langs de drukkere SR439d proberen we te omzeilen via onduidelijke bospaadjes maar tevergeefs, we lopen ons vast en moet terug. Het mag de pret niet drukken; het was weer een mooie wandeling van dik 16 kilometer. We hebben de afgelopen twee weken meerder keren op delen van de LAW Francigena gelopen. Misschien iets voor als we met pensioen gaan: van Canterburry naar Rome lopen...

kaart.png (314420 bytes)

Campings:

Il Treccolo.
San Giovanni d'Asso.

Il Boschetto di Piemma.
San Gimignano.

Kaarten:

I sentieri della Val d’Orcia
schaal 1:30.000
Verkrijgbaar bij toeristen infocentrum Pienza voor 5,=

Chianti Fiorentino e Senese
Val d'Elsa - Val di Pesa - Valdarno
schaal 1:50.000
Verkrijgbaar op camping Il Boschetto di Piemma voor 9,50

Gids:

Rother Wanderführer Toskana Süd
ISBN 978-3-7633-4169-6

Apps:

Locus Maps met gedownloade gpx files van Rother en online.


De gelopen routes.

Chiesa della Madonna di Vitaleta en de Gladiator scènes.

[P] Pienza - Pieve de Corsignano - (8) Chiesa della Madonna di Vitaleta - Poggio Manzuoli - San Quirico d’Orcia - (7) Pod. e Cereggio - Casablanca - Il Rigo - P. gio Garofani - Pod. Terrapile - Pieve di Corsignano - Pienza.

Montepulciano - Pienza (Rother 26)

[P] Montepulciano - Chiesa di San Biagio - Villa Toscana - Poggio Tullio - Monticchello - Casa al Piano - Strada Panaramico - Pienza.
(met de bus terug)

Bagno Vignoni rondje (Rother 25)

[P] Bagno Vignoni - Castello di Vignoni (Vignoni Alto) - Podere Bellaria - Il Romitorio - Azienda Poggio Grande - Podere San Savino - waterbron - Ripa d'Orcia - waterbron - Orcia (riviertje) - Parco dei Mulini - Bagno Vignoni.

Montalcino - Castelnuovo dell'Abate (Rother24) - Sant'Angelo in Colle.
( met de fiets startend)

[P] Sant'Angelo in Colle, per fiets naar Montalcino - Cimitero di Montalcino - Podere Poggiolo - Podere Il Cocco - Villa a Tolli - Fattoria la Magia - Abbazia di Sant'Antimo - Castelnuovo dell'Abate - Az. Ag. Uccelliera - Ciacci Piccolomini d'Aragona - Sesta di Sopra - Lisini - Cimitero di Sant'Angelo in Colle - Sant'Angelo in Colle. 

Etruskische paden en Pitigliano (Rother 34+35)

[P] Strada Provinciale Pian della Madonna - l'Edicola di San Giuseppe - La Fontana dell'Olmo - Via San Pietro - Cava dell'Annunziata - Strada Provinciale Pian della Madonna (Rother 34)

[P] Strada Provinciale Pian della Madonna - Via Cava di Fratenuti, pad langs Fiume Lente tot Strada di Naioli - zelfde weg terug (Rother 35)

[P] Strada Provinciale Pian della Madonna - bospad naar Pitigliano - stadswandeling met Via Zuccarelli, Via Roma en Via Vignoli van oost naar west en tal van steegjes haaks erop. Cattedrale dei Sant Pietro e Paolo, Chiesa di Santa Maria e San Rocco)

Murlo - La Befa (Rother 19)

[P] Murlo - Montorgiali - Fornace dette dei Massari - Monte Pertuso - La Befa - Ponte Nero - Miniera di Murlo - Murlo

Chiusure - Abbazia di Monte Oliveto Maggiore (Rother 17)

[P] Chiusure - Colombaiolo - Pioca - - Fosso della Boraia - Abbazia di Monte Oliveto Maggiore - Strada Provinciale di Monte Oliveto - wandelpad Chiusure.

Santa Lucia - San Donato (Rother 12+13)

Camping Il Boschetto - Santa Lucia - Molino di Foci - Podere Belvede - Torraccia di Chiuso - Il Piano - Ciuciano - Ranza - San Donato - Voltrona - Azienda Togno - Casavecchia - Montauto - Vallebuia - Botro degli Imbotroni - Podere Il Pino - Camping Il Boschetto.

Castello di Mugnana - La Panca (Rother 1)

[P] Castello di Mugnana - Casa al Monte - Casa di Venagrossa - La Panca - Pieve di San Pietro a Cintoia - Castello di Cintoia - Cintoia - Mulino Cintoia - Castello di Sezzate - Castello di Mugnana

Gaiole in Chianti - Castagnoli (Rother 6)

[P] Gaiole in Chianti - Pieve di Santa Maria a Spaltenna - San Pierone - Castello di Meleto - Castagnoli - Barbischio - Gaiole in Chianti 

San Gimignano rondje (Rother 10)

Camping Il Boschetto - San Gimignano - La Costa - Pietraserena - Casale - San Gimignano rondwandeling door bijna alle straatjes van het oudecentrum - camping Il Boschetto 

Volterra rondje (Rother 9)

[P] Prato d'Era - Casa Molino - Necropoli del Portone - Porta Diana - Porte Fiorentina - Volterra rondwandeling door bijna alle straatjes van het oude centrum - San Girolamo - Villa Olmo - SR439d - Prato d'Era 


[ klik hier voor alle foto's op één pagina ]