Zweden, westkust, juli/augusteus 2026
Kuststigen.
Aan de westkust van Zweden ligt een lange afstandswandeling van 376 kilometer; de Kuststigen. Veel etappes zijn als losse dagtochten te lopen en liggen soms best ver uit elkaar, grofweg tussen de Noorse grens en Göteborg, aan het Skagerrak in het noorden tot het Kattegat in het zuiden. In de omgeving van Uddevalla, waar ook Kuststigen officieel begint, liggen een aantal aaneengesloten etappes. Met de Stockholm Archipelago Trail van vorig jaar in het achterhoofd ligt de lat hoog, we gaan een aantal etappes lopen, 376 kilometer in ieder geval niet, daarvoor komen we dagen tekort. Net als vorig jaar nemen we de tent mee in de rugzak, dat scheelt logistiek en geeft dat ultieme gevoel van vrijheid. Veel beter dan overnachten in de natuur wordt het namelijk niet. Het is geen Jämtland of Hardangervidda, drinkwater zullen we weer tijdig moeten inslaan en wellicht kilometers moeten dragen. We gaan iets minder eten meenemen en proberen dan onderweg zo nu en dan ergens te eten om gewicht te besparen. Op de site van kuststigen.westswedentrails.se zijn de etappes als gpx files te downloaden, via de interactieve kaart naar de etappes klikken, dat werkt heel fijn. De California parkeren we op de parkeerplaats in Herrestad bij Torp Terminalen busstation. Hier kunnen we gratis lang parkeren, voor een maximum van 7 dagen.
Uddevalla - Sundstrand.
Het startpunt van de Kuststigen ligt boven Uddevalla bij Kuröds Skalbankarna met een klein meertje en het Skalbanksmuseet. Hier sluit de Kuststigen aan op de Bohusleden. We gaan met de bus naar het startpunt van de wandeling. Het meertje aldaar is prachtig en deze foto wordt niet voor niets gebruikt op de site van de Kuststigen. Dit moois is van heel korte duur helaas, drukke autowegen en industriegebouwen hebben vrijwel meteen de overhand. Met het pad langs de waterval en het stadspark in Uddevalla is niets mis maar de rest spreekt niet echt tot de verbeelding.
De vriendelijke mevrouw van het toeristeninformatiecentrum in Uddevalla zei nog dat we de markeringen wel kunnen oppikken in het centrum, eigenwijs als we zijn wilden we op het officiële startpunt beginnen. Na het centrum lopen we richting nog meer industrieterreinen en havens. Geen pittoreske vissershaventjes met mooie plaatjes van vissersbootjes maar zware industrie met zicht op kranen, containers en brandstoftanks. Onze tip voor de lezer: start niet voor -of zelfs in- Uddevalla maar ver erna. Na het oudste kuuroord van Zweden, Gustavsberg, wordt het aanmerkelijk mooier, het deel ervoor zouden wij een volgende keer zeker overslaan. Gustavsberg is meer dan de moeite waard, fraaie oude gebouwen met een gezellig restaurant aan het water; Snäckan. Helaas voor het oudste kuuroord: de Zweden hebben aan de overkant van het water lelijke industrie gebouwd, nog steeds onderdeel van Uddevalla en het aangrenzende Herrestad. Het regent af en toe en het is grauw en grijs, samen met de zware industrie is wel een beeld te vormen. Bij Snäckan eten we en schuilen we voor een bui. We vragen ons af waar het regenwater blijft op de parasols totdat de buurman nat uit zijn stoel springt. In het restaurant vult de ober onze watervoorraad bij, ongeveer 6 liter, voor de avond en de volgende morgen. Fay en Bliss drinken mee uit de watervoorraad en dat maakt het zwaarder voor ons. Mooie bivakplaatsen zijn voor het passeren van de Uddevalla brug te vinden volgens de site en dat klopt. We bivakkeren aan de waterkant met in de verte nog zicht op de industrie van Uddevalla en het onophoudelijke geluid van het verkeer op de hoge brug. Sundstrand - Lyckorna.
De volgende dag zijn de buien verdwenen en de zon neemt het over. We lopen onder de imposante Uddevalla brug door richting Amnanäs en daarna naar Ljungskile. De hoge zuilen van de brug zijn nog lang te zien. De route loopt helaas vaak weg van de kust over vooral gravelwegen en asfalt. De wegen zijn niet druk met auto's. Jammer genoeg betreft het slechts een enkele keer autovrije voetpaden. Er zijn ook best mooie stukken waar we kort de kust aandoen maar die zijn naar onze smaak net te schaars. Als de situatie zich voordoet nemen we gas terug en blijven lang aan de kust, bij een botenhuisje met een oude kano bijvoorbeeld; dat levert wel die mooie plaatjes op die we graag willen. In Råssbyn zit een kleine pizzeria, helaas is deze gesloten als we passeren, hier hadden we eigenlijk willen lunchen. Verderop bij Åh Stiftsgård lukt dat wel al is het niet meer dan een verpakte cesar salade, de smaak is goed.
Åh Stiftsgård is een conferentie- en retraitecentrum van de Zweedse Kerk. Het wordt gebruikt voor retraites en bezinningsdagen, conferenties, cursussen, jeugdkampen, kerkdiensten en concerten.
Ook kun je er overnachten. Bij Saxenhov oppert de site van Kuststigen een bivak maar dat is toch iets te vroeg, we lopen door. De witte Resteröds kerk met de rode houten vrijstaande klokkentoren is een van de hoogtepunten. De route loopt verderop vlak langs de grote weg bij Ljungskile, echt fraai is dat niet. In Lyckorna maken we de balans op, na 25 kilometer lopen hebben we het eigenlijk wel gehad op overwegend asfalt- en gravelwegen. Een paar kilometer verderop ligt een camping op de route met een restaurant; Anfasteröd Gårdsvik. We bespreken zowel de camping als het restaurant en kunnen dan meteen lekker warm douchen.
Nu nog 6 liter water aanvullen en daarna een bivak zoeken kunnen we even niet meer opbrengen. De Hardangervidda of Jämtlandsfjällen zijn wat dat betreft echt makkelijker, daar stroomt altijd overal drinkwater. Met een filter op zak is meer dan 1 tot 2 liter dragen overbodig. Ook een bivak is daar altijd te vinden. Het restaurant is prima en de douche werkt zonder timer voor warm water. Lyckorna - Kolhättan.
Asfalt en gravelwegen slaan ook dag drie de klok, eigenlijk willen we meer kust zien en de vergelijking met de Stockholm Archipelago Trail is erg nadelig voor de Kuststigen tot nu toe. De Kuststigen is het Zweedse antwoord op de Italiaanse Cinque Terre volgens de site, tot nu toe hoeven de Italianen zich geen zorgen te maken, de 26 kilometer lange Cinque Terre is toch echt veel mooier. Na 12 kilometer door het binnenland over gravel en asfalt staan we voor de pont die ons naar het eiland Orust brengt. Er ligt 36 kilometer 'Kuststigen' op Orust in drie etappes. De route gaat alleen geen meter langs de kust, we zijn eigenlijk wel klaar met kilometers verharde wegen zonder kust en besluiten het hele eiland te over te slaan.
De omgeving van de pont van Kolhättan naar Svanesund is wel mooi en een bevestiging voor ons om het binnenland van Orust over te slaan. We nemen de pont naar Svanesund, rijden per bus, waarbij we twee keer overstappen, naar de overkant van Orust. Hier gaat een pont naar Malö, het volgende eiland.Malö - Flatön.
De omgeving is meteen prachtig. Vlakbij de pont ligt een camping, we willen graag bivakkeren op het eiland Flatön dus wandelen nog 8 kilometer door. Op Malö lopen we ook op de verharde weg maar de omgeving maakt veel goed. Op het aangrenzende eiland Flatön wordt het steeds beter met mooie bospaden op en af. Op het schiereiland Råholmen staan nauwelijks nog huizen, waar de weg ophoudt lopen we nog zo'n 200 meter door naar de kust met granietplateaus en heide. Slechts onze tweede, maar wel de mooiste, bivak tot nu toe. We vergeten in één klap de mindere stukken van de afgelopen dagen, dit is waarvoor we hier zijn gekomen, met de tent aan zee de zonsondergang afwachten. Fay en Bliss dollen nog een poos op de granietplateaus alsof ze vandaag een rustdagje hebben gehad. We duiken vroeg in de slaapzakken, er is storm op komst en de wind is fris. Onze nieuwe Hilleberg tent wordt deze nacht getest met wat neerslag en harde windstoten.
Flatön - Fiskebäckskil.
De volgende morgen ontbijten we op de rotsen, door de harde wind afgelopen nacht is de tent kurkdroog. Ook is hij onbeschadigd natuurlijk, we hadden niet anders verwacht. Onze eerste Hilleberg-tentje heeft 18 jaar dienst gedaan, we hebben zonder twijfel hetzelfde model opnieuw gekocht; de Nallo 3 gt. Eenmaal weer op pad passeren we vrij snel het houten Flatö kerkje waar soms concerten worden gegeven, dat klinkt vast mooi. De Kuststigen overlapt hier een deel van een pelgrimsroute langs een aantal kerken. Via een houten brug passeren we een smalle kloof met water, voorheen bestond Flatön uit meerdere losse eilandjes maar door landopheffing na de laatste ijstijd slibten smalle zeearmen en ondiepe doorgangen dicht.
Ook de mens, natuurlijk de mens, heeft hier door ingrepen aan meegewerkt. Via aangelegde houten vlonders lopen we vlak langs de oever met mooie rotspartijen langs een wel heel mooi stuk kust met rode Zweedse huisjes spiegelend in het water. Fay en Bliss kunnen bovendien heerlijk te water. Ze hebben goed door dat zout water niet drinkbaar is. Met een pont bereiken we Munkeby, een schiereiland aan het vasteland. Een uitzichtpunt, als kort uitstapje zonder rugzak, in Kärlingesunds Naturreservat biedt een geweldig uitzicht op de baai Strömmarna met talloze eilandjes en bootjes, een van de hoogtepunten op deze route. Het dieptepunt is de asfaltmars langs de drukke autoweg met de hoge brug Skäftöbron. We raken door ons drinkwater heen en vragen bij een woning of ze onze drinkfles willen vullen. De bewoners weten te vertellen dat er regelmatig wandelaars bij hun water vragen. Aardige mensen en oprecht geīnteresseerd in wie we zijn en wat we doen. Bij de molen Skaftö Kvarn uit 1847, een houten korenmolen, zetten we een verse bak koffie en thee, het is een klein uitstapje van de route. De deur is open en we kunnen binnen een kijkje nemen. Het is een interessant object en zeker geen toeristische trekpleister, we zijn de enige bezoekers. Een stuk door het binnenland is nu meer dan de moeite waard; mooie bergpaden glooiend en slingerend door de bossen.
Het slotstuk van deze etappe is het vissersdorp Fiskebäckskil met smalle straatjes en houten huisjes. We nemen uitgebreid de tijd om dit dorp te bekijken want het is echt schitterend en een echte verrassing zo op het eind van de route. Ook het zicht op Östersidan aan de overkant van het water is prachtig. Vanaf het busstation in Fiskebäckskil gaat een directe buslijn naar Torp waar onze California staat. Bohus-Malmön Rundslinga.
In Örns vinden we een fijne camping. We gaan de kleding wassen maar maken eerst een dagtocht op het eilandje Bohus-Malmön. Een drukke pont zet ons met California en al op het eiland waar we parkeren op 'Kuststigen Parkering Bohus-Malmön runt'. Deze wandeling is een 'rundslinga', een rondje en wederom goed gemarkeerd. We lopen deze tegen de klok zodat we het dorp met de havens aan het eind krijgen.
Bossen en granietplateaus met waterpoelen wisselen elkaar af. Waarom deze route qua moeilijkheidsgraad blauw is, net als bijvoorbeeld Uddevalla, is ons een raadsel; deze is veel technischer, misschien is het de korte lengte van de tocht. Op de hogere granietplateaus is het uitzicht prachtig. We passeren verlaten mijnen met haaks opgaande rotsen. Hier werden granieten kasseien gemaakt en over de wereld verscheept. Verderop ligt een terrein waar materialen worden beproefd op zeeklimaat. In stellingen worden onder andere gecoate staalplaten blootgesteld aan zon, zee en wind. Interessant, want dit is toevallig mijn vakgebied.
De wandeling is een van de mooiste tot nu toe met heel veel kilometers over graniet langs de kust. Vandaag vormt het slotstuk wederom de haven met rode huisjes, vissersbootjes en materieel van de vissers. Er liggen ook dure jachten maar die kunnen echt niet wedijveren met de authentieke vissersbootjes. Op het terras van Manskjulet aan de haven, niet ver van de parkeerplaats, is het genieten. Een fraaie etappe van de Kuststigen en deze omgeving belooft wat voor de komende meerdaagse tocht die we hebben gepland in de Sötenas regio waar we nu zijn. Nu wordt het echt spannend voor de Italianen. Hogarna - Bovallstrand.
Voor de volgende wandeling parkeren we in Väjern, het is even zoeken naar de juiste parkeerplaats waar lang parkeren is toegestaan maar schuin tegenover Tumlaren vinden we deze. Met de bus rijden we een paar haltes mee, bij halte Ramsviksvägen stappen we uit en beginnen onze 3- of 4-daagse tocht. De eerste kilometers gaan vlot over gravelwegen. Het eilandje Ödby ö is mooi, er staan wel veel vakantiehuizen. Het uitzicht op Ramsvikberget is een plaatje, hier gaan we nog een dagtocht maken als alles goed gaat. Via een lange houten brug verlaten we Ödby ö. Bliss is geen zwemmer maar wil wel even pootje baden. Door een inschattingsfoutje glijdt ze van de granieten rotsen in zee, terwijl wij staan te lachen.... Lekker volk zal ze denken. Het aansluitende Hunnebostrand is heel druk met toeristen.
De havens liggen vol zeilbootjes en jachten. Het totaalplaatje mag er zijn; honderden bootjes, boothuizen, drukke terassen daarachter het graniet van de eilanden en kustlijn, wij houden inmiddels wel van de afwisseling tussen verstilde natuur en fraaie stadjes en haventjes.
Er zijn opvallend weinig wandelaars vinden wij, sowieso op de Kuststigen is het, buiten de stadjes, erg rustig. We verlaten even de route voor een extra lusje naar het havenplaatsje Ulebergshamn, het is prachtig en erg rustig vergeleken met Hunnebostrand. De Kuststigen gaat door het dorp, de Soteleden, die vrijwel steeds de Kuststigen overlapt, gaat buitenom net als wij. Over houten vlonders boven het water tegen de granieten rotsen geplakt wandelen we rond naar de haven van Ulebergshamn. Een stukje door het binnenland geeft een geweldig uitzicht bij het dorp Svenseröd over de granieten eilanden voor de kust. Ditmaal loont het binnenland wel, bossen en granietplateaus wisselen elkaar af. Bij Bovallstrand zijn we weer aan de kust, eigenlijk willen we hier een bivak zoeken maar daar leent de omgeving zich niet echt voor. Hoog oprijzende granieten rotsen en toch ook best wat mensen op de been. Op het terras van Bryggcafét dineren we en besluiten we straks door te lopen. De aardige, ietwat verstrooide, jonge ober bedient ook Fay en Bliss; water uit een zwart mosselpannetje,
ze zijn meteen dikke vrienden. Hij vraagt van alles over Nederland en vertelt ons dat we verderop, na Bovallstrand, in de bossen wel kunnen bivakkeren.
De extra kilometers beginnen we inmiddels te voelen en als stuga Marsellekojan wordt bewegwijzerd gaan we er een kijkje nemen. De stuga is boven verwachting schoon en ook beschikbaar, we zetten geen tent meer op en betrekken voor een nachtje deze stuga, best comfortabel eigenlijk, de tent kan een nachtje in de rugzak blijven. Bovallstrand - Lyckan.
De etappe van stuga Marsellekojan richting Nordens Ark is relatief kort, als we de benen hebben lopen we wat extra kilometers en zijn we met drie dagen weer bij de camper. Bijna de hele route gaat via bospaden, granietrotsen en door smalle kloven, het gaat niet snel maar is adembenemend mooi. Hoogtemeters maken we ook, met de ballast van de rugzak zijn ze extra zwaar. Onze viervoeters staan regelmatig te kijken waar de sherpa's blijven. Fay en Bliss lopen om beurten hele stukken aangelijnd want de partners in crime doen alles samen, ook checken of er wild in de buurt is. Het meertje Hogsäms Myr is volledig dichtgegroeid, een frisse duik kan helaas niet. Als we de dierentuin Nordens Ark naderen willen we eigenlijk wat eten en drinken bij het restaurant. We laten ons door Big Tech in de luren leggen; verlaten even de route om ons door Google naar een hek te laten leiden waar alleen personeel door mag, het restaurant staat erachter. Nog een poging langs de weg is kansloos, zonder entreekaartje is het restaurant überhaupt niet bereikbaar. Als alternatief eten we een ontbijtje uit de rugzak, nu moeten we wel door maar dat hebben we toch al besloten. Na 25 kilometer staan we bij de bushalte aan het eind van deze Kuststigen etappe. Een lange dag, aangezien we moeten overstappen en daarbij een uur moeten wachten. Doe eens gek, eet de avondmaaltijd uit de rugzak eens niet bij de bivak maar in een bushokje. Aan het eind van de dag maken we een begin aan de derde etappe. Deze start bij Tullboden waar de pont ons een paar dagen geleden naar Bohus-Malmön bracht.
Na twee kilometer vinden we een heel fraaie bivak in Bua Heds Naturreservat. We staan op het meest westelijke punt vlak aan zee met uitzicht op Åbyfjorden en het tegenover liggende langgerekte schiereiland met Naturreservat Näverkärr; de Italianen kunnen zich nu wel achter de oren krabben. Tullboden - Väjern.
Wakker worden door de opkomende zon op Bua Heds is bijzonder, de omgeving is echt schitterend. We ontbijten weer op de rotsen, deze keer krijgen we nog wel een snel opkomende bui regen op ons dak. Zo snel als de bui komt keert ook de zon terug, we pakken de boel droog in, net op tijd voor opnieuw zo'n bui. Al vrij snel treffen we een niet te weerstaan klein bakkerijtje; Kikkis Glutenfria Bageri, aangezien horeca best schaars is op de route gunnen we ze de omzet en pauzeren even op het terras. Verderop lopen we weer door een verlaten steengroeve. Op verschillende plaatsen zijn de boorgaten van de steenhouwers nog zichtbaar. Gaten die ongeveer om de 10-20 cm werden geboord om vervolgens met wiggen het graniet te splijten. Kasseien van Bohusgraniet liggen onder andere in Kopenhagen, Hamburg en Amsterdam. Vanwege de hardheid en duurzaamheid was Bohusgraniet gewild. We lopen weer over enorme granietplateaus, het is tijdens de wandelingen tot nu toe steeds droog geweest. Bij regen zou het glad kunnen worden. In het dorp Örns ligt de camping waar we eerder een paar nachten hebben gestaan met de California. We lopen er langs en besluiten alvast weer te reserveren voor komende nacht. Wel zo gemakkelijk om dan onze Hilleberg op te zetten en de grote rugzakken achter te laten, dat scheelt de laatste 10 kilometer in gewicht naar de camper in Väjern. Een beetje dom dat we de autosleutel ook op de camping laten.... na een uur wandelen komen we erachter. Er zit niets anders op dan een trailrun op wandelschoenen terug om de sleutel te halen. Ageeth, Fay en Bliss kunnen drie kwartier relaxen aan de waterkant. De Kuststigen heeft twee varianten op het traject van vandaag; een naar Kungshamn en een kortere naar Väjern. Op de kaarten lijkt ons de Kungshamn route mooier, we maken een combinatieroute, we volgen de Kungshamn route en ter hoogte van Väjern steken we binnendoor. Nu zien we ook het aardige dorp Hovenäset, veel boothuizen en bootjes en nauwelijks toeristen. Enige restaurant is Wägga Lantkök meteen na Hovenäset, daar zijn we wel aan toe na die autosleutel-actie eerder vandaag. Moe en voldaan komen we bij onze California. Als we met de rugzak op pad gaan om te wandelen en te bivakkeren hebben we er echt zin in, als we een paar dagen later de camper weer zien, die ons naar een warme douche brengt, voelt dat minstens zo goed.
Näverkärrs Rundslinga.
Zeurende voeten, klagende tenen, het hoort soms bij wandelen. Met wandelwol smoren we tegenwoordig de klaagzang in de kiem, een echt wondermiddel wat ons betreft. De tenen die gevoelig zijn voor blaren pakken we gewoon even in. Bij Fay en Bliss beginnen de kilometers ook te tellen. Bij al onze honden waren altijd de voorpootjes het gevoeligst. Vandaag hebben we een verkapte rustdag, een korte rundslinga met lichte bepakking. Fay en Bliss krijgen preventief schoentjes aan de voorpootjes. Näverkärrs Rundslinga is 4 kilometer en met de uitstapjes 5. Het is een rondje door bossen en over granietplateaus, ook zien we morenenvelden; zwerfkeien die in de ijstijd door de gletsjers netjes rond zijn gepolijst. Toen de gletsjers terugtrokken zijn ze achtergebleven. De boeren maakten er vervolgens stapelmuren mee als erfgrens en als natuurlijke barričre om vee achter te houden. Een uitstapje met rondom vrij uitzicht biedt Karlviksberget; een heuveltop met een picknickbank op de top. Wat zien we vanaf de top?
Het eiland Bohus-Malmön, de stad Lysekil en de talloze kleine eilanden ertussenin, prachtig. Maar ook een log vrachtschip en de brandstoftanks op het schiereiland ten noorden van Lysekil. De Rundslinga door Näverkärrs Naturreservat is desalniettemin een mooi rondje voor een dagje rustig aan doen.Ramsvikslandet.
We laten de tent in de California en richten ons op de Rundslinga's, de rondjes die als dagtocht prima te behappen zijn. Van Ramsvikslandet hebben we hoge verwachtingen, net als andere wandelaars op het eiland dat bereikbaar is met een brug. De parkeerplaatsen zijn krap en duur, alleen de meest noordelijke is ruim en gratis. Een vreemde situatie maar wij kiezen toch echt voor de laatste, waar ook de wandeling start. Het is een geliefd wandelgebied, tot vandaag was het telkens rustig op de wandelpaden, Ramsvikslandet vormt de uitzondering. Geen probleem want op de uitgestrekte granietvlaktes lijken meerdere verspreide wandelaars net mieren. Eerst lopen we door de bossen waar het nog heel rustig is, de meeste bezoekers gaan voor het graniet aan de kust, dat is ook niet verwonderlijk want het is uitzonderlijk mooi. Hier en daar zijn poelen ontstaan op de granietplateaus, soms met veenpluis erin of de grote lisdodde; in Overijssel noemen we dat 'toesebolten' of 'sigaren'. Fay en Bliss dragen ook vandaag hun zwarte schoentjes aan de voorpootjes. Na een modderbad in zo'n poel lijken het gelaarsde hondjes, met modder tot de buik. Brandganzen en Canadese ganzen discrimineren behoorlijk; op gepaste afstand houden ze het bij twee afzonderlijke groepen. Een bontbekpleviertje rent over de granieten rotsen voor ons uit. Dichter bij de kust staat hier en daar water op de granietplateaus, onder water is het een kleurrijk geheel, dieprood tot zwart graniet en felgroene algen.
Waar het zeewater dagelijks verdampt zijn natuurlijke zoutafzettingen ontstaan. Een fijn rondje om te lopen maar iets drukker dan de voorgaande dagen en de rode huisjes zijn schaars, ook de pittoreske haven ontbreekt. Maar goed ook; dat zou nog veel meer mensen trekken.Smögen.
Het eiland met het gelijknamige stadje Smögen ligt niet aan de Kuststigen. Toch schijnt het zeer de moeite waard te zijn. Op onze rustdag gaan we het bekijken. Het is bewolkt en er is kans op regen. We parkeren op Smögenbryggans Parkering, op loopafstand van de legendarische Smögenbryggan; de lange houten kade met de karakteristieke houten huisjes. Het is er knap druk en een foto zonder toeristen lukt vandaag niet. Langs de kade liggen forse jachten; het liggeld zal er ongetwijfeld niet mals zijn. In rustig tempo slenteren we naar het einde van de Bryggan en steken vervolgens de brug over naar Kleven, waar we een fraai uitzicht hebben op de kleurrijke houten huisjes langs de kade. Voor de terugweg kiezen we willekeurige straatjes, daar is het veel rustiger en ze zijn soms verrassend fotogeniek. In de havens op het schiereiland Omholmen liggen de echte vissersbootjes en daar kijken we natuurlijk ook even rond. Want ja... visnetten, korven, touwen en drijvers vormen samen met de vissersboten ook vandaag weer de mooiste onderwerpen om te fotograferen.
Dyröleden.
Göteborgs Skärgårdsled vormt het meest zuidelijke deel van de Kuststigen. Drie etappes van samen een kleine 30 kilometer en twee kleine eilandjes met drie en vier kilometer wandelplezier. De drie etappes lopen we in twee dagen, waarna we de beide kleine eilanden bewaren als afsluiting van ons Kuststigen-avontuur. Voordat we naar Öckerö rijden, een van de eilanden bij Göteborg, pikken we halverwege een ander eiland mee van de Kuststigen; Stora Dyrön, waar de Dyröleden een ronde langs de kust van het eiland vormt. De veerboot naar dit autoloze eiland vertrekt vanuit Rönnäng waar we vier uur mogen parkeren. Een kaartje kopen gaat met dezelfde app als de bus de afgelopen weken. Deze veerdienst is voor voetgangers, we krijgen een beetje het 'Stockholm Archipelago Trail' gevoel terug. Het waait stevig, de kleine veerboot trotseert de golven moeiteloos, maar de passagiers worden flink door elkaar geschud. We worden afgezet in Norra hamn. Soms regent het, als we aan de wandeling beginnen wachten we even 10 minuten een bui af. Het kleine eiland Åstol, waar de veerboot nu heen gaat, is volgebouwd met witte houten huisjes. Ze steken heel mooi af tegen de donkergrijze, bijna zwarte, lucht erachter, maar of dat goed nieuws is... ? Halverwege de wandeling zijn we bij Södra hamn en Dyrön Södra Sommarrestaurang biedt, naast onderdak, prima eten; we bestellen Smørrebrød met Klädesholmen haring. Deze haring komt, zoals de naam doet vermoeden, uit Klädesholmen,
de haringhoofdstad van Zweden. Laat dit vissersstadje, en eiland, nou ook tegen het grote eiland Tjörn liggen, net als Stora Dyrön. Na de wandeling slaan we nog even wat haring in in Klädesholmen. Eerst nog de tweede helft van Stora Dyrön afmaken. Dit is ook weer zo'n prachtige route door halfopen bossen, over graniet en door een heel smalle kloof. Een kleine zes kilometer berg- en bospaadjes, houten vlonders en trappen... genieten!Skärgårdsled, Hönö + Fotö.
Vanaf de camperplaats Öckerö Hamn is naar het begin van de Kuststigen circa 2 kilometer wandelen. De start ligt op het eiland Hönö, waar de veerboot ons gisteren heeft afgezet. Na deze niet al te interessante kilometers begint het echte werk, over ronde granietrotsen en wandelpaden lopen we langs de westkust van Hönö naar eiland Fotö. De Fotöbron is de vaste brug tussen Hönö en Fotö, daarom is hij vrij hoog. We zien in de verte duidelijk Karlatornet, met 74 verdiepingen en 246 meter hoogte, het hoogste gebouw van Zweden. Een kilometer of 25 staat de woontoren van ons af schatten we. Eerst steken we dwars over Fotö door een woonwijk, hier is Fotö nog niet zo Fotö-geniek. De kust die volgt daarna is dat wel, buitengewoon ruig en de wind heeft hier vrij spel. De Fotöbron steken we weer over terug naar Hönö. Ook hier is de woonwijk niet bijster interessant. Bij Hönö Klåva hamn, de haven met de restaurants, is het gezellig druk. Tullhuset, het restaurant aan het einde van de haven, laat geen hondjes toe; wat een ballentent... Klova Hamnkrog heeft juist een bord buiten staan dat de vrolijke viervoeters meer dan welkom zijn, Fay en Bliss krijgen een bak water en wij genieten van één van de betere lunches; räkmacka en räkpasta. Het beste van Hönö tot nu toe, maar daarna volgt nog de kustlijn; van het zuidelijkste puntje naar het westelijkste puntje met Ersdalens Naturreservat: een aaneenschakeling van ruige rotspartijen en granietplateaus met daarbij een heel onstuimige zee; hoge golven, door de stevige wind, die de kust onafgebroken bewerken. De verspreide eilandjes van de archipel maken het plaatje compleet. Bliss was altijd het schoonste hondje, vandaag vind ze een dode vogel, een aangespoelde zeehond en nog een of ander onherkenbaar kadaver; allemaal uitermate geschikt om even in te rollen vind ze zelf.... Wij zijn iets minder enthousiast. De laatste kilometers van de route zijn niet ingewikkeld, een grindpad door het bos, een rustig wegje door een woonwijk en tot slot het minder interessante stukje terug naar Öckerö Hamn.
Skärgårdsled, Öckerö, Hälsö en Knippla.
We plaatsen onze California in Hälsö hamn, weer een camperplaats. Met de bus rijden we naar Kanndalen. Daar zijn we gisteren gebleven met Göteborgs Skärgårdsled. Het openbaar vervoer (bus) is in West-Zweden goed geregeld, net als de veerdiensten en de pontjes die heel regelmatig varen. We hebben er al vaak gebruik van gemaakt. Achteraf hadden we beter een maandkaart kunnen kopen, maar dit is goed voor de Zweedse economie zullen we maar zeggen.
De kust van Öckerö is iets minder ruig en spectaculair dan de kust van Ersdalens Naturreservat op Hönö. Toch is ook deze kust meer dan de moeite waard, met een aantal fraaie baaien. Het weer is aangenaam rustig, de wind is veel minder hard; het Kattegat laat vandaag zijn vriendelijke kant zien. Vlak aan de waterkant, met een kop koffie en thee, terwijl Fay lekker kan zwemmen en Bliss... die zoekt krabbenpootjes die zijn aangespoeld of door vogels zijn achtergelaten. Het eiland Hälsö, waar ook de California staat, steken we van zuid naar noord over. Een mooie kust is het zeker, de route gaat alleen nergens over de rotsen. Een comfortabel gravelpad en verharde weg bij de huizen. Na alle gewandelde kilometers met al dat granietgeweld vinden we het eigenlijk wel prima. De kleine eilandjes Knippla en Hyppeln wilden we in eerste instantie op de slotdag doen. Aangezien de route van vandaag langs de veerboot gaat, plakken we de Knippla-route van 4 kilometer er alvast bij aan. Qua afstand is dat goed te doen; het brengt het totaal vandaag op 15 ā 16 kilometer. Ook op Knippla is het ontspannen wandelen over gravel-voetpaden met een hele reeks picknickbankjes. Bliss heeft het er druk mee. In de pauzes bij zo'n bankje krijgt ze iets lekkers, dus ze wijst ons op alle bankjes onderweg. De zee is zo rustig dat de houten huisjes aan de haven spiegelen in het water. We eten bij Vadbinderiet voordat we de veerboot terug naar Hälsö nemen. Op de laatste kilometers op Hälsö heeft men in het bos allerlei vreemde betonnen wezens geplaatst. Fay en Bliss vinden dit het spannendste stuk van de wandeling.Skärgårdsled, Hyppeln.
De laatste wandeling. Vandaag maken we Göteborgs Skärgårdsled compleet met een rondje Hyppeln, het laatste eiland van de zes na Fotö, Hönö, Öckerö, Hälsö en Knippla. De veerboot zet ons opnieuw gratis af op dit kleine eiland. Het is een comfortabele wandeling over verharde wegen en gravelpaden. Verkeer is er nauwelijks en de gravelpaden zijn alleen voor voetgangers. Op driekwart van de ronde kunnen we een stuk over het zandstrand slenteren, dat is nog niet eerder gebeurt op de Kuststigen; we verlaten even het gravelpad. Een utsiktplattform bij een fort, het hoogste punt van het eiland, biedt rondom een mooi uitzicht op Öckerö, Ersdalens Naturreservat op Hönö, Rörö, de huisjes op Knippla en Hälsö, waar de veerboten aanmeren. Alleen Fotö is net niet te zien.
Karlatornet in Göteborg is wel weer duidelijk zichtbaar. Een klein rondje als afsluiting van ons Kuststigen-avontuur. Bij restaurant Stora Oset rekken we op het terras de tijd nog even en genieten we van heerlijke visgerechten. Dan is het toch echt tijd voor de veerdiensten: eerst naar Hälsö en verderop naar het vasteland bij Göteborg, waar we de terugreis beginnen.Conclusie.
Na bijna 250 kilometer wandelen komt die onvermijdelijke conclusie. Vergelijken met Cinque Terre is zinloos, het is compleet anders. Geen busladingen toeristen met selfie sticks en gidsen met gekleurde vlaggetjes zodat de busreizigers niet verdwalen. Geen steile kusten, geen dorpjes met op elke hoek een souvenirwinkel of een terras. Geen slachtoffer van zijn eigen succes. Wel eindeloze uitgestrekte granietkusten waar je soms niemand tegenkomt. Ook authentieke vissersdorpen waar de tijd lijkt te hebben stilgestaan en gezellig drukke havenstadjes. Een ruige kust waarbij het Skagerrak en het Kattegat nogal eens onstuimig zijn; windkracht 6-7 is niet uitzonderlijk. Groot voordeel: nagenoeg geen vervelende stekende insecten. De Kuststigen is geen tweede Cinque Terre, gelukkig maar. De Italianen hoeven zich geen zorgen te maken. Openbaar vervoer is goed geregeld, pontjes en veerdiensten zijn meestal gratis. Horeca is schaars, wildkamperen is een uitdaging. En de vergelijking met de Stockholm Archipelago Trail? Dat is een lastige, wij adviseren ze beide te wandelen en zelf een keuze te maken. De Kuststigen etappes door het binnenland, over verharde wegen en gravel, kunnen wat ons betreft niet tippen aan de echte kustroutes. Ook op de Stockholm Archipelago Trail waren eilanden die net even minder interessant waren, of routes over gravelwegen midden op een eiland, dat hoort wel een beetje bij een langeafstandswandeling; alle facetten komen aan bod. De Kuststigen is veel meer een echte kustwandeling, de routes door het binnenland voor het gemak niet meegeteld, terwijl de Stockholm Archipelago Trail meer eilandgevoel geeft door het eilandhoppen met de veerdiensten. Eigenlijk is de ene niet per definitie mooier dan de andere; de Zweden hebben goud in handen met deze twee toppers.
